06-34009124 [email protected]
De NRC interviewde mij (en gebruikte mij als informant) om een artikel te schrijven over de invloed van de digitale transformatie heeft op kerk-zijn en (online) kerkdiensten.

 

De digitale kerkrevolutie verandert de rol van de kerkganger: van beoordelaar naar deelnemer. Dat past in de huidige trend van combineren van religies, schrijft journalist Freek Schravesande.

“Digitaal uitzenden was de reflex. Een deel van de kerken verzorgde al videoregistratie voor mindervaliden en streamde die op kerkdienstgemist.nl, de opvolger van de vroegere kerktelefoon. Maar toen streamen vanaf maart plots noodzaak werd, moesten in één keer alle kerken „iets” met media. Eric van den Berg, van ISI Media, zag ze desnoods de beveiligingscamera gebruiken om de uitzending te verzorgen. „Zag je het beeld draaien van een valk op de toren naar de dominee op het kansel.” Even volhouden, dachten kerken toen nog.

Nu is dat anders. Veel kerkgemeenten hebben tienduizenden euro’s geïnvesteerd in
apparatuur. Sommigen werken met twee, drie, soms vier camera’s, professionele montage en van HD-kwaliteit.”

En dat klopt. Mede dankzij mijn twee e-books ‘Alles over online kerkdiensten’ en ‘Ervaringen met online kerkdiensten’ – meer dan 3.000 downloads – zijn kerken stevig aan de slag gegaan met online diensten. Dat is volgens mij ook niet meer weg te denken.

Zodra corona voorbij is, zal iedere kerk terugkeren naar de fysieke diensten. Maar er is zoveel tijd, energie en geld gestoken in apparatuur, registratie dat digitale kerkdiensten definitief een blijvertje zijn.

De NRC schrijft op mijn gezag dat de ene kerk daarin sneller zal zijn dan de andere. “En ook de rooms-katholieken weten de digitale omslag moeilijk te maken, mede vanwege discussie over de vraag of je de Eucharistie wel online kunt vieren: een digitale hostie bestaat nog niet.” Die discussie heeft te maken met het wezenlijke verschil tussen ‘sacramenten’ en ‘sacramentaliën’: een zegen via de tv (Urbi et Orbi, of de protestantse nieuwjaarszegen ‘werken’ door het scherm heen. Bij de consecratie is dat anders: daar speelt gelijktijdigheid en gelijkplaatsigheid.

Daarover schreef ik tien jaar geleden al in mijn Handboek Kerk en Internet, nog eens samen met cultuurtheoloog Frank G. Bosman, en recenter een update in het artikel ‘Virtuele Eucharistie nog eens onderzocht‘. Mijn conclusie, andermaal: Voor een virtuele transsubstantiatie zijn de handen niet op elkaar te krijgen. Een avatar die de communie virtueel ontvangt, is te futuristisch voor dit moment.

Neemt niet weg, dat ik de overtuiging heb dat digitale kerkdiensten niet meer weg gaan en zullen toenemen: zowel in kwantiteit als in kwaliteit. Daarvoor organiseer ik bijvoorbeeld het webinar ‘Streaming The Temple‘ over het ‘produceren’ van online kerkdiensten en vlogs. 

Het NRC-artikel is online te lezen.