Gebedsrozen op een chaotische vuilnisbelt?
Geef je waardering

Soms is het wereldwijde web een vuilnisbelt met hier en daar schitterende rozen, vaak ook een bloementuin met hier en daar wat afval. Dat zie je overal: briljant vormgegeven kerkwebsites met inspirerende inhoud, diepgaande conversaties op een discussieforum ten opzichte onzinnigheid ten top op sommige sociale media. Dat is internet ten voeten uit: innovatieve chaos, niet georganiseerd of verbonden aan instituties en toch gestructureerd door miljoenen gekoppelde computers met vaststaande internationale protocollen en afspraken.

Innovatieve chaos

Dezelfde innovatieve chaos tref je ook aan bij online religieuze initiatieven. Je vindt er georganiseerde religies, fijnzinnige en obscure groeperingen, zowel vanuit kerkgenootschappen als door individuen-met-een-missie.

Religieuze Waarheid op internet is vooral marktgericht. Iedereen kan een website maken om zijn of haar ideeën met de hele wereld te kunnen delen. Hoe meer andere bezoekers de aangeboden informatie waardeert, des te meer autoriteit krijgt de (individuele) maker van zo’n webstek. Websites zijn populair omdat veel mensen denken dat ie goed is, maar niet omdat op deze site ‘de waarheid’ wordt verteld of niet. Het is de waarheid van velen, de wisdom of the crowd.

Anarchisme

Deze anarchistische grondtrek van internet vloekt met de waarheidsclaim van elke georganiseerde religie, dus ook met die van de rooms-katholieke kerk. Hoewel het Vaticaan één van de eerste organisaties was met een volwaardige website (en nog steeds een zeer informatieve!), stond de kerkelijke hiërarchie verder niet in de startblokken om het nieuwe medium voor eigen doelen in te zetten, ondanks pauselijke documenten om het Evangelie digitaal en online te verkondigen en het web als kans te zien. Websites van parochies, bisdommen en kerkelijke organisaties zijn, ook vandaag de dag, helaas niet meer dan een veredelde telefoongids of parochiegids. Gelukkig zijn er initiatieven als RKOnline.nl en Interkerk om parochies te helpen hun webpresentatie te verbeteren.

Democratisch gebed

Discussie en ‘democratische waardering’ horen blijkbaar meer bij internet dan bij hetkerkelijke instituut. Toch is er één religieus bereik dat een bijzondere synthese tussen instituut en internet vormt. Het is een brug tussen deze twee domeinen: het gebed. Bidden is een oeroude vorm van religieus handelen. Elke religieuze traditie kent het gebed. Of zoals KatholiekNederland.nl verwoordt: “Als de christen bidt, doet hij God een verzoek, nederig en geduldig. De christen verzoekt God in zijn gebed tot spreken te bewegen. In vertrouwen wacht de biddende christen het woord van God af.”

Superindividueel

Een van de mooie aspecten van het gebed is het überindividuele karakter. Veel religieuze handelingen zijn collectief. Ze hebben een gemeenschap nodig: dopen, eucharistie vieren, processies lopen, enzovoorts. Bidden is dat niet per se. Natuurlijk kan je met een grote groep bidden, een rozenkrans, de geloofsbelijdenis in de zondagse mis, een lofprijzing in je woonkamer. Tegelijkertijd is volgens een rijke traditie bidden ook vooral erg privé. Jezus trekt zich in de bijbel vaak terug in de eenzaamheid om te bidden, en vele christelijke mystici en heiligen vertellen van hun mystieke ervaringen, in gebed en in eenzaamheid in de woestijn. Die individuele geloofshouding in het gebed is gemakkelijk te vertalen naar het web. Als gebed het midden houdt tussen het kader gevende instituut en het individualisme van internet, dan moet er veel te vinden zijn. En dat klopt.

Sacred Spaces

Op het web zijn verschillende gebedsinitiatieven te vinden, zowel in Nederland als daarbuiten. Een mooi voorbeeld is Sacred Spaces, een initiatief van de Ierse Jezuieten in Dublin. Dit is een website met koppelingen naar sociale media als Facebook, MySpace en Twitter. In meer dan twintig landen (en talen) worden bezoekers uitgenodigd om iedere dag tien minuten een heilige ruimte binnen te treden om je gebedsleven te onderhouden. Er worden noveengebeden aangeboden, zoals een gebed voor de aarde en de maandelijkse gebedsintentie van de paus. De kracht van de website schuilt er in dat het individuele gebed, achter het individuele beeldscherm, wordt gedragen door mensen die diezelfde dag in vele andere landen dezelfde intentie wordt gebeden.

Isidorusweb

Een tweede voorbeeld zijn de gebedsintenties via Isidorusweb.nl. Mensen kunnen een virtueel kaarsje branden, maar het blijft niet alleen bij het virtuele. Iedere gebedsintentie wordt, als de bezoeker dat wilt, op de website geplaatst zodat andere bezoekers mee kunnen bidden. Ook wordt ieder gebed via de website doorgestuurd aan de zusters van het Arnold Janssenklooster in Wahlwiller. Daar worden de gebeden in de kapel meegebeden. De ervaring van Isidorusweb is dat veel mensen meebidden en dat er geregeld wordt gevraagd om contact tussen de intentiegevers en meebiddende bezoekers.

Isidorusweb doet trouwens veel meer met digitale gebeden. Vorig jaar lanceerde het katholieke initiatief de eerste applicatie voor de iPhone, genaamd ‘Gebed’. Diverse katholieke gebeden zijn zo altijd bij de hand, die ook kunnen worden doorgestuurd naar vrienden en bekenden. Mediabisschop mgr. Wiertz ontving de gebedsapplicatie en gaf aan hoe belangrijk dit is: ‘Bidden is belijden en geeft woorden om met God om te gaan en hem te erkennen, ophouden met bidden vergroot de onzekerheid van mensen.’

3 minuten retraite

De ‘3-minutes retreat’ is een laatste voorbeeld dat we willen noemen. Ook dit is een Ignatiaans initiatief van Loyola Press. Onder de pakkende tagline ‘3 minuten per dag kan je 24 uur vrede geven’ word je via Flash animaties en meditatieve muziek ingeleid om rust te nemen, een Bijbeltekst te lezen met vervolgens een korte toelichting. Daarna wordt een reflectieve vraag gesteld, zoals ‘Hoe maakt jouw relatie met Jezus een verschil in je leven’. De ‘retraite’ sluit af met een gebed.

Oerkerk

Het zijn een aantal voorbeelden waar het ‘individuele internet’ verbindingen tot stand kan brengen tussen individuele zinzoeker en een geloofsgemeenschap (leken en/of kloosters), en een verticale lijn, hetzij misschien wat flinterdun en niet te peilen, tussen gelovige en God. Een mooie metafoor lijkt te ontstaan. Zoals het internet bestaat uit individuele computers waar mensen met elkaar informatie delen. Zo maken de individuele virtuele bidders samen de onzichtbare gemeenschap van Christus’ kerk. De boodschap van het christendom lijkt op een digitale manier terug te keren naar de huiskamers van de oerkerk. Gezinnen kwamen samen om de ‘maaltijd van de Heer’ te vieren. Kerkstructuren waren afwezig of nog sterk in ontwikkeling, en het ambt was vooral een kwestie van charisma.

Het is niet te zeggen waar het huwelijk tussen kerk/christendom/religie en het duizendpotige internet op uitdraait. We vermoeden echter, op basis van enkele bescheiden virtuele gebedsinitiatieven, dat de kerk radicaal van uiterlijk kan veranderen. En dat is helemaal geen slechte zaak, zolang de kern onaangetast blijft: de navolging van die ene Timmerman uit Nazareth.

Frank G. Bosman is cultuurtheoloog en verbonden aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg. Zie zijn weblog ophttp://www.goedgezelschap.eu/.
Eric van den Berg is eigenaar van het ISI Media en initiatiefnemer van de grootste katholieke website in de Benelux http://www.isidorusweb.nl/.

 

Bron: Dit artikel is gepubliceerd in het Bisdomblad (bisdom ‘s-Hertogenbosch), juni 2010

Delen in je netwerk: Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on LinkedInShare on Google+Pin on PinterestBuffer this pageEmail this to someone