06-34009124 hallo@isimedia.nl
Wat vind je van dit artikel?
(Gem. 4.5 / 5)

Ineens werd een eerder opgeheven Twitter-account van KRO-NCRV presentatrice Annemiek Schrijver weer actief. Maar het was nu niet de presentatrice van tv-programma’s als De Verwondering, maar een onbekend iemand die het account overnam en er een ‘parody account’ van maakte. Wat kan je hiertegen doen?

Dit gebeurde er. Op het Twitter-handle @ncrveerster verschijnen op 21 oktober 2018 ineens nieuwe berichten van ‘Annemieke Schrijver’: Hallo lieve mensen! Had even genoeg van Twitter, maar ik ben er weer, en wel op mijn 54ste verjaardag!

In de toelichting van de gebruikersnaam staat dat deze ‘Annemieke Schrijver’ (let op de extra ‘e’) een ‘paar gezellige programma’s bij KRO-NCRV’ presenteert en dat het een ‘parody account’ betreft. Maar de echte Annemiek Schrijver is terecht ‘not amused’ en ze wil dat het account wordt verwijderd.

Wat zeggen de Twitter-richtlijnen over parodie-accounts?

Twitter geeft aan dat ze veel waarde hecht aan de vrijheid van meningsuiting en dat mensen geschillen eerst maar eens zelf dienen op te lossen. “Op grond van deze principes controleren wij het gedrag van gebruikers niet actief en verwijderen wij geen content van gebruikers, behalve in reactie op een schending van de Algemene Voorwaarden of een geldige juridische procedure.” Twitter staat toe dat gebruikers tot om ‘parodie, nieuwsfeeds, commentaar en accounts van fans te maken’, als ze voldoen aan een paar eisen. Die zijn:

  • In de omschrijving (de ‘bio’) moet duidelijk staan dat de gebruiker niet is verbonden aan het onderwerp. Dat kan door woorden als ‘nep’, ‘parodie’, ‘fan’ of ‘commentaar’ te gebruiken.
  • De accountnaam mag niet exact hetzelfde zijn.

Parodie-accounts mogen dus zeker want, zo beredeneert Twitter, ze vallen onder de vrijheid van meningsuiting.

In het geval van @ncrveerster wordt door de anonieme maker het woord ‘parody’ gebruikt. Dat voldoet aan de voorwaarden. Echter, in dit geval is er een miniem onderscheid tussen Annemiek Schrijver en Annemieke Schrijver. Ik denk dat de impersonator daarmee niet aan de Twitter-richtlijnen voldoet.

Twitter heeft overigens een opmerkelijk beleid ten aanzien van parodie-accounts. Zo zijn parodieën op de Noord-Koreaanse leider Kim Jung Un (‘God-king of the greatest nation on earth’) toegestaan, maar worden parodie-accounts van ondernemer Elon Musk automatisch geblokkeerd, aldus The Verge.

Wat moet je doen als je (van jezelf) een nepaccount of parodie tegenkomt?

Stap 1: Ga na wat voor account het betreft

Probeer de ‘eigenaar’ te achterhalen en benader deze persoon met de eis om te stoppen met diens/dier activiteiten en de eis om het account te verwijderen.

Stap 2: Neem direct contact op met Twitter

Vind je de maker niet, of wil je daar niet op wachten, neem dan direct contact op met Twitter. De social mediadienst zegt accounts te controleren op impersonatie of schending van een merknaam. Dat eerste is het geval want het verwarring op bij argeloze Twitter-gebruikers. De vraag is of de parodie wel herkenbaar is als grap (dat mag) of als een belediging van Annemiek Schrijver (dat mag niet en is onrechtmatig). Contact opnemen met Twitter over impersonatie kan hier.

Stap 3: vraag mensen uit je netwerk het nepaccount bij Twitter te melden

Hoe meer meldingen bij Twitter over 1 account binnenkomen, des te sneller kan het effect zijn. Meld daarom niet alleen zelf, maar vraag mensen uit je netwerk het account als ‘fake’ bij Twitter te melden., Dat kan op 2 manieren:

  • Via het linkje over impersonatie hierboven
  • Door naar het betreffende account te gaan en het rapport te rapporteren. Kies voor Het account doet zich voor als mij of als iemand anders, of De Tweets zijn beledigend of haatdragend.

Wanneer Twitter een melding van impersonatie ontvangt, kunnen ze de eigenaar van het account de kans geven om het account zo aan te passen dat aan het beleid wordt voldaan. Ook kunnen ze het account tijdelijk opschorten. Accounts die herhaaldelijk het beleid schenden, worden mogelijk permanent opgeschort. Twitter kan reageren door het account op te schorten (vaak binnen 48 uur) als dat account bij hen is gemeld. Twitter schrijft hierover:

Beledigende Tweets of gedrag: We kunnen een account opschorten als bij ons is gerapporteerd dat het onze regels rond misbruik overtreedt. Wanneer een account beledigend gedrag vertoont, zoals dreigingen naar anderen sturen of zich voordoen als andere accounts, kunnen we het account tijdelijk of, in sommige gevallen, permanent opschorten.

Dit is daadwerkelijk op 24 oktober 2018 bij Annemiek Schrijver gebeurt na een oproep van haar op Facebook

Daar gaven meerdere mensen gehoor aan met als gevolg, enkele uren later:

Stap 3: Juridische stappen

Als de tweets zo bevreemdend overkomen zodat de betrokkene voor gek wordt gezet, kan dat de goede naam schaden. In dat geval is er mogelijk een zaak mogelijk vanwege smaad. (Voor de goede orde: smaad is aantasten van iemands goede naam, laster is het verspreiden van onwaarheden).

Je kunt overwegen aangifte te doen bij de politie. Zorg er wel voor dat je dit bij een bureau doet dat ervaring heeft met sociale media, anders kan je nog eens van een koude kermis thuiskomen. Als je aangifte wilt doen, is het verstandig om verwijderingen in overleg met de politie te doen. Immers, als het materiaal is verwijderd voordat je aangifte hebt gedaan, is een belangrijk deel van het bewijsmateriaal verdwenen.

Naast smaad kan het auteursrecht of het portretrecht uitkomst bieden wegens illegaal gebruik van de profielfoto. Dat is een onrechtmatige daad. In deze casus wordt immers zonder toestemming een portretfoto van Annemiek Schrijver gebruikt. Dat is een schending van (mogelijk) beide rechten. De fotograaf van de foto heeft immers geen toestemming gegeven voor het gebruik van de foto.
Daarnaast is het een portret dat hoogstwaarschijnlijk in opdracht is gemaakt en dergelijke portretten mogen alleen gepubliceerd worden met toestemming van de geportretteerde. Hier kun je als betrokkene of als de fotograaf de ‘impersonator’ voor aanklagen of een factuur sturen.

Dan moet je wel heel zeker zijn wie er achter een account zit. Een Twitter-account is immers vrij anoniem te maken: met een vaag e-mailadres via Gmail of Hotmail bijvoorbeeld met een vage naam wordt de ‘eigenaar’ moeilijk traceerbaar. Denk je te weten wie de impersonator is, en je zit er naast, dan kan het tij tegen je keren.

Overigens, de bekende site ICT-recht schreef over impersonatie van bekende personen, dat die ‘tegen een stootje moeten kunnen’ naar aanleiding van een nepaccount van cabaretier Erik van Muiswinkel in 2016. Het is opmerkelijk dat een bekend iemand andere maatstaven krijgt dan een onbekend iemand. Dit lijkt ingegeven te zijn door de spreuk ‘if you can’t stand the heat, stay out of the kitchen’. Of dat juridisch wel zo is, waag ik te betwijfelen.

Identiteitsfraude?

Een parodie-account is overigens niet per definitie direct identiteitsfraude. Daarvoor is meer nodig, zoals het gebruiken van andermans gegevens om diensten of producten af te nemen. Wel kan er sprake zijn van identiteitsdiefstal. In dat geval adviseert de overheid aangifte bij de politie, het melden van een klacht bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en -fouten (CMI)  (voor gegevens bij de overheid) en eventueel het inroepen van Slachtofferhulp Nederland. Ten slotte kun je terecht bij Meldknop.nl Daar vind je nog meer tips hoe je kunt omgaan met nepprofielen, parodieaccounts of identiteitsverwisseling.